Practical Theology

Practical Theology

The Pure Life in the Mystical Way of Ma‘ruf al-Karkhi

Document Type : Research Paper

Author
Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Islamic Sciences and Research, Imam Khomeini International University
Abstract
The "Pure Life" (*Hayat-e Tayyibah*) is a divine gift and the fruit of faith and righteous deeds. According to traditions and scriptural commentaries, it manifests through moral virtues and spiritual conduct—such as obedience to God, contentment, acceptance of the Divine decree, independence from all but the Almighty, entrusting one’s affairs to God, and earning a lawful livelihood—and, notably, through aiding others and fulfilling their needs. Muslim mystics—such as Ma‘ruf al-Karkhi—are distinguished by their embodiment of these moral and spiritual virtues and their attainment of this Pure Life. Muslim mystics—foremost among them Ma‘ruf al-Karkhi—are distinguished by their embodiment of moral and spiritual virtues and perfections, and consequently, they enjoy a "wholesome life". A reflection on the works, spiritual states, and sayings of Ma‘ruf al-Karkhi reveals a lifestyle rooted in faith and a profound emphasis on spiritual and ethical teachings. He laid particular stress on asceticism, spiritual discipline, worship, guarding against excessive worldly hopes, concealing one’s deeds and spiritual states, intense awe of the Divine, remembrance of death, detachment from worldly attachments, and—above all—truthfulness and sincerity; at the same time, he was deeply committed to caring for the well-being of others and striving to meet their needs. In this article, employing an analytical approach and drawing upon a thorough review of source materials to examine the life and recorded teachings of Ma‘ruf Karkhi, we have concluded that his mystical way of life reflects a truly faithful existence.
Keywords
Subjects

آملی، ح. (۱۴۲۲ق.). تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم فی تأویل کتاب الله العزیز المحکم. (محسن موسوی تبریزی، مصحح). سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى.
آیتی، ع.، (مترجم) (1378). نهج‌البلاغه، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ابن‌ابی‌الحدید. (بی‌تا.). شرح نهج‌البلاغه. (محمد ابوالفضل ابراهیم، مصحح). دار احیاء الکتب العربیه.
ابن‌ابی‌الوفاء. (بی‌تا.). الجواهر المضیّه فی طبقات الحنفیّه. (عبدالفتاح محمد الحلو، محقق). هجر للطباعه و النشر و التوزیع.
ابن‌ابی‌یعلی. (۱۴۱۰ق.). طبقات الحنابله. (عبدالرحمن بن سلیمان عیثمین، محقق). ریاض.
ابن‌اثیر. (بی‌تا.). اللباب فی تهذیب‌الانساب. (قاسم محمد رجب، محقق). مکتبة المثنی.
ابن‌تغری‌بردی. (۱۳۴۸ق.). النجوم الزاهرة فی ملوک مصر و القاهرة، دارالکتب المصریه.
ابن‌جوزی. (بی‌تا.). مناقب معروف الکرخی وأخباره. (عبدالله الجبوری، محقق). دارالکتب العربی.
ابن‌جوزی. (۱۴۱۵ق.). المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم. (محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر عطا، مصححان). دارالکتب العلمیه.
ابن‌جوزی. (۱۴۲۳ق.). صفةالصفوه. (ابراهیم محمد رمضان و سعید محمد لحام، مصححان). دارالکتب العلمیه.
ابن‌حبّان. (۱۳۹۳ق.). کتاب‌الثقات. مطبعه مجلس دائرةالمعارف العثمانیه.
ابن‌حجه حموی. (۱۴۲۶ق.). ثمرات الاوراق. (محمد ابوالفضل ابراهیم، محقق). دارالکتب العصریه.
ابن‌خلّکان. (بی‌تا.). وفیات الأعیان و انباء أبناء الزمان. (احسان عباس، محقق). دار صادر.
ابن‌خمیس. (۱۴۲۷ق.). مناقب‌الابرار و محاسن‌الاخیار. (محمد ادیب جادر، محقق). مرکز زائد للتراث و التاریخ.
ابن‌ظفر مکّی صقلی. (بی‌تا.). انباء نجباء الابناء. (مصطفی قبانی دمشقی، مصحح). مصر.
ـ ابن‌عبدالسلام، ع. (1430ق.). حل الرموز و مفاتیح الکنوز. (احمد عبدالرحیم السایح و توفیق على وهبة، محققان). مکتبة الثقافة الدینیة.
ابن‌عساکر. (بی‌تا.). تاریخ مدینه دمشق. (علی شیری، مصحح). دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع.
ابن‌عماد حنبلی. (۱۴۰۶ق.). شذرات الذهب فی اخبار من ذهب. (عبدالقادر الارناؤوط و مصطفی الارناؤوط، مصححان). دار ابن‌کثیر.
ابن‌عیاد الشافعى الشاذلى. (۱۴۲۵ق.). المفاخر العلیه فى المآثر الشاذلیه. (عاصم ابراهیم الکیالى الحسینى الشاذلى الدرقاوى‏، مصحح). دارالکتب العلمیه.
ابن‌القضاعی. (۱۳۴۳). ترک الاطناب فی شرح الشهاب. (محمد شیروانی، محقق). انتشارات دانشگاه تهران.
ابن‌ملقن. (۱۴۲۷ق.). طبقات‌الأولیاء. (مصطفی عبدالقادر عطا، محقق). دارالکتب العلمیه.
ابن‌مفلح. (۱۴۱۰ق.). المقصد الارشد فی ذکر اصحاب الامام احمد. (عبدالرحمن بن سلیمان العثیمین، مصحح). مکتبه الرشد.
ابوبشر دولابی. (۱۴۲۰ق.). الکنی و الاسماء. (زکریا عمیرات و احمد شمس الدین، مصححان). دارالکتب العلمیه.
ابوسعد خرگوشی. (۱۴۲۷ق.). ‏تهذیب الاسرار فى أصول التصوف‏. (سیدمحمد على‏ امام، مصحح). دارالکتب العلمیه.‏
ابوطالب مکی. (۱۴۱۷ق.). قوت القلوب فى معاملة المحبوب. (باسل عیون السود، مصحح). دارالکتب العلمیه.
ابوعبدالرحمن سلمی. (۱۳۶۹الف). جوامع آداب‌الصوفیه. (ایتان کولبرغ، محقق). مجموعه آثار ابوعبدالرحمن سلمی. مرکز نشر دانشگاهی.
ابوعبدالرحمن سلمی. (۱۳۶۹ب). حقائق التفسیر، مجموعه آثار ابوعبدالرحمن سلمی. (نصرالله پورجوادی، محقق). مرکز نشر دانشگاهی.
ابوعبدالرحمن سلمی. (1372). کتاب‌الفتوة. (سلیمان آتش، محقق). مجموعه آثار ابوعبدالرحمن سلمی. مرکز نشر دانشگاهی.
ابوعبدالرحمن سلمی. (۱۹۶۰). طبقات‌الصوفیه. (پدرسون، محقق). بریل.
ابوعبدالرحمن سلمی. (۱۴۲۴ق.). طبقات‌الصوفیه. (مصطفی عبدالقادر عطا، محقق). دارالکتب العلمیه.
ابوالفتوح رازی. (۱۴۰۸ق.). روض‌الجنان و روح‌الجنان فی تفسیر القرآن. (محمدجعفر یاحقی و محمدمهدی ناصح، محققان). بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.
ابومخرمه (بامخرمه). (۱۴۲۸ق.). قلادة النحر فی وفیات أعیان الدهر. (بوجمعه مکری و خالد زواری، مصححان). دارالمنهاج.
ابونعیم اصفهانی. (۱۴۰۹ق.). حلیةالأولیاء وطبقات‌الأصفیاء. دارالکتب العلمیه.
اطعانی بسطامی. (بی‌تا.). روضة الحبور و معدن السرور فى مناقب الجنید البغدادى و إبى یزید طیفور. (احمد فرید المزیدى‏، مصحح). دائرة الکرز للنشر و التوزیع.
باخرزی، ی. (۱۳۸۳). اورادالاحباب و فصول‌الاداب. (ایرج افشار، مصحح). انتشارات دانشگاه تهران.
بیهقی، ا. (۱۴۲۱ق.). شعب‌الایمان. (ابوهاجر محمد سعید بن زغلول بسیونی، محقق). دارالکتب العلمیه.
جامی، ع. (۱۳۸۲). نفحات‌الانس. (محمود عابدی، مصحح). انتشارات سخن.
حافظ کربلایی، ح. (۱۳۴۹). روضات‌الجنان و جنات‌الجنان. (جعفر سلطان‌القرائی، محقق). بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
حمدالله مستوفی. (۱۳۹۴). تاریخ گزیده. (محمد روشن، مصحح). بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
خطیب بغدادی، ح. (۱۴۲۰ق.). المنتخب من کتاب الزهد و الرقائق. (عامر حسن صبری، مصحح). دار البشائر الاسلامیه.
خطیب بغدادی، ح. (۱۴۲۵ق.). تاریخ بغداد أو مدینه السلام. (مصطفی عبدالقادر عطا، مصحح). دارالکتب العلمیه.
خلخالی، ا. (1381). رسائل فارسی ادهم خلخالی. (عبدالله نورانی، مصحح). انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
خواجه عبدالله انصاری. (۱۳۶۲). طبقات‌الصوفیه. (محمد سرور مولائی، مصحح). انتشارات توس.
خوارزمی، ک. ح. (۱۳۸۴). جواهرالاسرار و زواهرالانوار. (محمدجواد شریعت، مصحح). نشر اساطیر.
دمیری، ک. م. (۱۴۱۵ق.). حیاة الحیوان الکبری، دارالکتب العلمیه.
ذهبی، ش. م. (۱۴۱۰ق.). تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام. (عمر عبدالسلام تدمری، مصحح). دارالکتاب العربی.
ذهبی، ش. م. (۱۴۰۲ق.). سیر اعلام‌النبلاء. (شعیب ارنؤوط، محقق). مؤسسة الرساله.
راز شیرازی، ا. (۱۳۹۴). شرح احوال آقامحمد هاشم شیرازی یا دیباچهٔ کلیات دیوان، دو رسالهٔ ذهبی. (حسین نصیر باغبان، محقق). ارمغان تاریخ.
رازى، م. (۱۴۲۲ق.). حدائق‌الحقائق‏. (سعید عبد الفتاح، مصحح). مکتبة الثقافة الدینیه. ‏
روزبهان بقلی شیرازی. (۱۴۲۸ق.). المصباح فى مکاشفه بعث الأرواح. (عاصم ابراهیم الکیالى الحسینى الشاذلى الدرقاوى‏، مصحح). دارالکتب العلمیه.‏
روزبهان بقلى شیرازى. (1429ق./۲۰۰۸‏). ‏تفسیر عرائس‌البیان فى حقائق‌القرآن. (احمد فرید المزیدى، مصحح). دارالکتب العلمیه.
زبیدی، م. م. (۱۴۰۸ق.). تاج‌العروس من جواهرالقاموس. (مصطفی حجازی، مصحح). کویت.
زکریابن محمد انصاری. (۱۴۲۸ق.). نتائج‌الأفکار القدسیه فیی بیان معانیی شرح الرسالة القشیریه. (عبدالوارث محمد على، مصحح). دارالکتب العلمیه. ‏
زکریابن محمد قزوینی. (بی‌تا.). آثارالبلاد و اخبارالعباد. دارصادر.
زمخشری، م. (۱۴۰۷ق.)، الکشاف عن حقائق غوامض التّنزیل. (محمد عبدالسّلام، محقق). دارالکتاب العربی.
سبط بن جوزی. (۱۴۳۴ق.). مرآة‌الزمان فی تواریخ‌الاعیان. (عمار ریحاوی و رضوان مامو، محققان). دار الرسالة العالمی.
سرّاج طوسی، ع. ی(۱۹۱۴). اللمع فیی التصوف. (رینولد آلن نیکلسون، محقق). بریل.
سعدی، م. (۱۳۷۲). بوستان. (محمدعلی فروغی، مصحح). انتشارات ققنوس.
سمعانی، ع. (۱۴۰۰ق.). الانساب. (عبدالرحمن‌بن یحیی معلّمی یمانی، مصحح). قاهره.
سهروردی، ش. (۱۴۲۷ق.). عوارف‌المعارف. (احمد عبدالرحیم السایح و توفیق على وهبة، محققان). مکتبة الثقافة الدینیه.
شاذلی، ع. (۱۴۳۱ق.). الکواکب الزاهره. (احمد عبدالرحیم السایح و توفیق على وهبه، مصححان). مکتبة الثقافة الدینیه.
شعرانی، ع. (۱۴۲۶ق.الف). الطبقات الکبرى‏. (احمد عبدالرحیم السایح و توفیق على وهبه، مصححان). مکتبة الثقافة الدینیه.
شعرانی، ع. (۱۴۲۶ق.ب). لواقح الأنوار القدسیة فى بیان العهود المحمدیة. (محمد عبدالسلام ابراهیم، مصحح). دارالکتب العلمیه.
شمس، م. ج. (۱۴۰۳). معروف کرخی و تأملی در پیوند او با امام رضا علیه‌السلام. نشریهٔ مطالعات عرفانی، ۲۰(۴۰)، 339-370.
شیبی، ک. م. (۱۳۸۳). الصله بین التصوّف و التشیع. مطبعة الزهرا.
طبرسی، ف. (۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. انتشارات ناصرخسرو.
عامری حرضی، ی. (۱۴۰۵ق.). غربال الزمان فی وفیات الاعیان. (محمد ناجی زعبی العمر، مصحح). دمشق.
عبادی مروزی، ق. (1393). مناقب‌الصوفیه. (نجیب مایل هروی، مصحح). انتشارات مولی.
عبدالجلیل قزوینی رازی. (۱۳۵۸). نقض، معروف به بعض مثالب النواصب فی نقض بعض فضائح الروافض. (میرجلال‌الدین محدّث ارموی، محقق). انتشارات انجمن آثار ملی.
عطار نیشابوری، ف. (۱۳۸۳). تذکرةالاولیاء. (رینولد آلن نیکلسون، مصحح).  انتشارات اساطیر.
عطار نیشابوری، ف. (۱۳۸۶). مصیبت‌نامه. (محمدرضا شفیعی کدکنی، مصحح). انتشارات سخن.
علیمی مقدسی، م. (1417ق./۱۹۹۷). المنهج الاحمد فی تراجم اصحاب الامام احمد. (عبدالقادر الارناؤوط، مصحح). دارصادر.
عین‌القضات همدانی (۱۳۷۰). تمهیدات. (عفیف عسیران، مصحح). انتشارات منوچهری.
عین‌القضات همدانی (۱۳۸۲ق.). رساله شکوی الغریب. (عفیف عسیران، مصحح). انتشارات دانشگاه تهران.
غزالی، م. (بی‌تا.). احیاء علوم‌الدین. (عبدالرحیم بن حسین حافظ عراقى‏، مصحح). دارالکتاب العربی.
غزالی، م. (۱۳۵۲). احیاء علوم‌الدین. (مؤیّدالدین محمد خوارزمى، مترجم). (حسین خدیو جم، محقق). انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
غزالی، م. (۱۳۸۳). کیمیای سعادت. (حسین خدیو جم‏، مصحح). انتشارات علمى و فرهنگى.
فیض کاشانی، م. م. (۱۳۷۲). راه روشن (ترجمه المحجه البیضاء). (سیدمحمدصادق عارف، مترجم). مؤسسهٔ چاپ و انتشارات آستان قدس رضوى‏.‏
قشیری، ا. ع. ‏(۱۳۷۴). الرسالة القشیریه. (عبدالحلیم محمود و محمود بن شریف‏، مصححان). انتشارات بیدار.
قشیری، ا. ع. (1361). رسالهٔ قشیریه. (ابوعلی حسن بن احمد عثمانی، مترجم). (بدیع‌الزمان فروزانفر، مصحح). انتشارات علمی و فرهنگی.
قطب بن محیی، ع. (۱۳۴۶). مکاتیب. خانقاه احمدیه.
قلانسى نسفى، ع. (۱۳۸۵). ‏ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق‏. (عارف نوشاهى، مصحح). میراث مکتوب‏. ‏
کاسانی، ا. (۱۴۰۲). رسالهٔ عَلَمیّه. مجموعه رسائل خواجه احمد کاسانی. (محمد تقوی و عبدالله رادمرد، مصححان). انتشارات دکتر محمود افشار.
کاشانی، ع. م. (۱۳۶۷). مصباح‌الهدایة و مفتاح‌الکفایة. (جلال‌الدین همایی، مصحح). مؤسسهٔ نشر هما.
کلابادی، ا. م. (۱۴۱۵ق.). التّعرّف لمذهب اهل التّصوّف. (آرتور جفری، محقق). مکتبه الخانجی.
لاهیجی، ش. م. (۱۳۶۸). اسرار الشهود فی معرفه الحق المعبود. (سیدعلی آل داود، مصحح). مؤسسهٔ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
محمود بن عثمان (۱۳۸۰). مفتاح‌الهدایة و مصباح‌العنایة. (منوچهر مظفریان، مصحح). فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
مزیّ، ج. ی. (۱۴۱۳ق.). تهذیب الکمال فی أسماء الرجال. (بشّار عوّاد معروف، مصحح). مؤسسهٔ الرساله.
مستملی بخاری، ا. (۱۳۶۳). شرح التعرف لمذهب التصوف. (محمد روشن، محقق). انتشارات اساطیر.
ملاصدرا (۱۳۴۶). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. (سیدجلال‌الدین آشتیانی، مصحح). مرکز نشر دانشگاهی.
مناوی، م. ع. (۱۴۱۹ق.). الکواکب الدریّه فی تراجم السادات الصوفیه. (محمد ادیب جادر، مصحح). دارصادر.
منتخب رونق المجالس و بستان‌العارفین و تحفة‌المریدین. (1354). (احمدعلی رجائی بخارایی، مصحح). انتشارات دانشگاه تهران.
مؤذن خراسانی، م. ع. (۱۳۸۱). تحفهٔ عباسی. انتشارات انس تک.
میبدی، ر. ا. (۱۳۷۱). کشف‌الاسرار و عدة‌الابرار. (علی‌اصغر حکمت، مصحح). انتشارات امیر کبیر.
نبهانی، ی. (۱۴۱۱ق). جامع کرامات الأولیاء. (ابراهیم عطوه عوض، مصحح). المکتبة الثقافیة.
نسفی، ع. (۱۳۵۲). مقصد اقصی. (حامد ربانی، محقق). انتشارات گنجینه.‏
نیکلسون، ر. ا. (۱۳۵۷). پیدایش و سیر تصوّف. (محمدباقر معین، مترجم). توس.
هجویری، ع. (۱۳۸۳). کشف‌المحجوب. (محمود عابدی، محقق). انتشارات سروش.
هزار حکایت صوفیان. (1390). (حامد خاتمی‌پور، محقق). انتشارات سخن.
وتری شافعی، ا. (۱۳۰۶ق.). روضة‌الناظرین و خلاصة مناقب‌الصالحین. المطبعة الخیریه.
یافعی، ع. ع. (۱۴۱۷ق.). مرآةالجنان و عبرةالیقظان فی معرفة ما یعتبر من حوادث الزمان. (خلیل منصور، محقق). دارالکتب العلمیه.
یافعی، ع. ع. (۱۴۲۴ق.). الارشاد و التطریز فی فضل فی ذکرالله و تلاوة کتابه العزیز. (محمد ادیب جادر، مصحح). دارالکتب العلمیه.
یافعی، ع. ع. (بی‌تا.). نشر المحاسن الغالیة فى فضائل مشایخ الصوفیه أصحاب المقامات العالیه. (عبدالناصر سعدى احمد عبدالله‏، مصحح). مکتبة الثقافة الدینیه.